Artsen moeten AI-geletterd zijn. Maar wat betekent dat in de praktijk?

Gisteren publiceerde de Federatie Medisch Specialisten een AI-competentieset voor artsen. Het document beschrijft zes competenties die aios en medisch specialisten nodig hebben om verantwoord met AI te werken. Dat klinkt misschien als weer een beleidsdocument, maar deze publicatie verdient aandacht.

De competentieset komt niet uit het niets. In oktober 2025 kwamen 180 zorgprofessionals samen in het UMC Utrecht om over AI-geletterdheid te praten. De Europese AI-verordening vereist een bepaald niveau van AI-geletterdheid. En ondertussen gebruiken steeds meer artsen AI-tools in hun dagelijkse werk, vaak zonder formeel kader.

Dat het onderwerp leeft, bleek ook gisteravond. De Federatie Medisch Specialisten (FMS) organiseerde een gezamenlijke bijeenkomst van het Platform Patiëntveiligheid en het Netwerk AI in de Domus Medica in Utrecht. Ask Aletta-oprichters Tijs Stehmann en Aram Zegerius waren onderdeel van het programma en presenteerden samen over het verantwoord inzetten van Ask Aletta in de klinische praktijk. In de paneldiscussie daarna, met onder andere professor Lotty Hooft (directeur Cochrane Nederland) en Michel van Genderen (intensivist en associate professor Erasmus MC) ging het gesprek over de kansen en risico's van AI voor patiëntveiligheid.

Wat staat erin

De zes competenties beslaan een breed terrein. Een arts moet in hoofdlijnen kunnen beschrijven wat AI is en hoe algoritmen werken. Moet de output van AI-systemen kritisch beoordelen op betrouwbaarheid. Moet patiënten helder informeren over hoe AI een rol speelt in diagnostiek en behandeling. En moet ethische en juridische overwegingen meewegen.

Twee competenties springen er voor ons uit.

De tweede competentie stelt dat een arts "bias of foutieve aannames in AI-uitvoer herkent" en "resultaten analyseert op juistheid, toepasbaarheid, beperkingen en mogelijke risico's". De derde stelt dat een arts "AI binnen geldende kwaliteitsstandaarden, richtlijnen en wet- en regelgeving gebruikt".

Dat zijn goede eisen. Maar ze veronderstellen iets wat de meeste AI-tools vandaag niet bieden.

Het gat tussen competentie en gereedschap

Stel je voor: een arts moet de output van een AI-systeem kritisch beoordelen op betrouwbaarheid. Dat vereist dat je kunt zien waar die output vandaan komt, dat je bronnen kunt controleren. Is het antwoord gebaseerd op een actuele richtlijn, of op een blogpost van vijf jaar geleden?

Bij ChatGPT, Google's AI Overviews of vergelijkbare tools kan dat niet. De output is een zwarte doos. Je krijgt een antwoord, maar geen inzicht in de onderbouwing. Vorige week schreven we al over het probleem dat Google's AI vaker naar YouTube verwijst dan naar medische bronnen. Hoe moet een arts daar "bias herkennen" als de bronnen onzichtbaar zijn?

En dan de eis om AI binnen geldende richtlijnen te gebruiken. Dat is lastig als het AI-systeem zelf die richtlijnen niet kent, of ze niet onderscheidt van willekeurige online content.

De competentieset beschrijft terecht wat artsen moeten kunnen. Maar zonder de juiste tools blijft het theorie.

Waar Ask Aletta in past

Wij hebben Ask Aletta gebouwd met precies deze vragen in gedachten, lang voordat de competentieset gepubliceerd werd. Niet omdat we in een glazen bol kijken, maar omdat dat voor ons logisch is. Als je een AI-tool maakt voor zorgprofessionals, dan moet die tool het mogelijk maken om professioneel te werken.

Concreet betekent dat: elk antwoord in Ask Aletta bevat directe links naar de bronnen. Je ziet waar de informatie vandaan komt. Je kunt zelf beoordelen of de bron relevant is voor jouw klinische situatie. Dat is geen feature die we erbij hebben gedaan om een competentieset of een compliance vereiste af te vinken. Dat is simpelweg hoe - voor ons - de medische informatievoorziening behoort te werken.

Ask Aletta put uit geverifieerde bronnen zoals richtlijnen en peer-reviewed literatuur. We gebruiken (dus) geen YouTube of wellness-blogs. En het systeem begrijpt je discipline, zodat de informatie aansluit bij je klinische context.

Van beleid naar praktijk

De FMS kondigt aan de competentieset door te ontwikkelen in modules op hun Digitale Leeromgeving in de eerste helft van 2026. Dat is een goede stap. Maar scholing alleen is niet genoeg.

Artsen hebben ook tools nodig die AI-geletterdheid in de praktijk ondersteunen. Tools waar je niet hoeft te gokken of een antwoord klopt, maar het kunt verifiëren. Waar de bronnen medisch gevalideerd zijn en transparantie geen belofte is maar een eigenschap van het systeem.

De competentieset is een startpunt. De volgende stap is ervoor zorgen dat artsen ook daadwerkelijk de middelen hebben om die competenties toe te passen.